شرایط خرید اقساطی سهام چیست؟
خرید اقساطی سهام از نظر حقوقی امکان‌پذیر است؛ به شرط آنکه سهام، قیمت، مبلغ پیش‌پرداخت و زمان هر قسط دقیقاً مشخص شوند. طرفین همچنین باید زمان انتقال مالکیت، حق رأی، سود سهام، تضمین‌ها و پیامد تاخیر یا عدم پرداخت را تعیین کنند. در سهام شرکت‌های غیر بورسی، اساسنامه و دفتر ثبت سهام اهمیت اساسی دارند. در سهام بورسی نیز خرید عادی باید از مسیر سامانه معاملات انجام شود و خرید اعتباری تابع قرارداد و مقررات کارگزاری است.
. آخرین بازبینی:
فهرست مطالب
شرایط اصلی خرید اقساطی سهام
مالکیت سهام چه زمانی منتقل می‌شود؟
برای پرداخت اقساط چه تضمینی گرفته می‌شود؟
اگر خریدار اقساط را نپردازد، چه می‌شود؟
خرید اقساطی سهام بورسی چه تفاوتی دارد؟
قبل از امضای قرارداد، این هشدارها را جدی بگیرید
پاسخ به سؤال‌هایی که ذهن شما را درگیر کرده است
شرایط اصلی خرید اقساطی سهام
ماده ۳۴۱ قانون مدنی اجازه می‌دهد برای پرداخت تمام یا بخشی از قیمت معامله، مهلت تعیین شود. بنابراین اقساطی‌بودن قیمت، به‌خودی‌خود مانع اعتبار فروش سهام نیست.برای جلوگیری از اختلاف، قرارداد باید حداقل این موارد را مشخص کند:
- نام شرکت و شماره ثبت آن؛
- نوع و تعداد سهام مورد معامله؛
- ارزش اسمی و قیمت توافق‌شده سهام؛
- مبلغ پیش‌پرداخت و تعداد اقساط؛
- تاریخ و شیوه پرداخت هر قسط؛
- زمان انتقال سهام در دفتر شرکت؛
- تکلیف سود، حق رأی و افزایش سرمایه؛
- تضمین‌های پرداخت؛
- آثار تاخیر یا عدم پرداخت؛
- مرجع حل اختلاف.
مالکیت سهام چه زمانی منتقل می‌شود؟
طرفین باید روشن کنند انتقال سهام هم‌زمان با امضای قرارداد انجام می‌شود یا پس از پرداخت تمام اقساط.انتقال فوری سهام
در این روش، سهام از ابتدا به خریدار منتقل می‌شود و خریدار پرداخت اقساط را تعهد می‌کند. فروشنده باید برای وصول باقی‌مانده قیمت، تضمین کافی داشته باشد.
مزیت این روش، روشن‌شدن سریع وضعیت سهامداری است. خطر آن برای فروشنده این است که خریدار پس از انتقال، اقساط را نپردازد یا بخواهد سهام را به دیگری واگذار کند.
انتقال پس از تسویه کامل
در این حالت، فروشنده تعهد می‌کند پس از پرداخت آخرین قسط، انتقال نهایی را انجام دهد. قرارداد باید تکلیف سود و حق رأی در فاصله امضا تا تسویه را مشخص کند.
اگر این موضوع روشن نباشد، ممکن است خریدار خود را صاحب منافع سهام بداند، درحالی‌که نام فروشنده هنوز در دفتر سهام شرکت ثبت شده است.
آیا برای انتقال سهام موافقت شرکت لازم است؟
در سهام بانام، ماده ۴۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت مقرر می‌کند انتقال باید در دفتر ثبت سهام شرکت درج شود. انتقال‌دهنده یا نماینده قانونی او نیز باید ثبت انتقال را امضا کند. انتقالی که این تشریفات را نداشته باشد، در برابر شرکت و اشخاص ثالث معتبر نخواهد بود.اساسنامه شرکت سهامی خاص نیز باید بررسی شود. ممکن است انتقال سهام را به موافقت هیئت‌مدیره یا رعایت حق تقدم دیگر سهامداران وابسته کرده باشد.
رأی وحدت رویه شماره ۸۵۶ دیوان عالی کشور در سال ۱۴۰۳ اعتبار چنین محدودیتی را در شرکت سهامی خاص پذیرفته است. انتقال بدون رعایت شرط اساسنامه می‌تواند غیرنافذ باشد و با رد هیئت‌مدیره بی‌اعتبار شود.
نکته مهم: قرارداد خصوصی میان خریدار و فروشنده، جای ثبت انتقال در دفتر سهام و رعایت اساسنامه را نمی‌گیرد.
برای پرداخت اقساط چه تضمینی گرفته می‌شود؟
نوع تضمین باید با ارزش معامله و وضعیت خریدار متناسب باشد. طرفین می‌توانند حسب توافق از چک صیادی، سفته، ضمانت شخص ثالث یا توثیق سهام استفاده کنند.قرارداد باید شماره، مبلغ و سررسید تضمین‌ها را مشخص کند. همچنین باید معلوم باشد تضمین برای کدام تعهد صادر شده و چه زمانی قابل استفاده است.
می‌توان شرط کرد که در صورت نپرداختن اقساط، فروشنده حق فسخ داشته باشد. رأی وحدت رویه شماره ۸۱۰ دیوان عالی کشور، اصل اعتبار شرط فسخ ناشی از عدم پرداخت اقساط را پذیرفته است. بااین‌حال، نحوه تنظیم و اعمال شرط باید دقیق باشد.
عبارت مبهمی مانند «در صورت تاخیر، قرارداد لغو است» کافی نیست. قرارداد باید مهلت تأخیر، نحوه اخطار، حق فسخ و تکلیف مبالغ پرداخت‌شده را روشن کند.
اگر می‌خواهید تضمین‌ها با ارزش معامله متناسب باشند، می‌توانید جزئیات قرارداد را در داتیکا بررسی کنید.
اگر خریدار اقساط را نپردازد، چه می‌شود؟
نتیجه عدم پرداخت به متن قرارداد بستگی دارد. فروشنده ممکن است بتواند اصل طلب، خسارت قراردادی یا حق فسخ را پیگیری کند.اگر برای تاخیر وجه التزام تعیین شده باشد، مبلغ یا روش محاسبه آن باید روشن باشد. مبلغ بسیار سنگین نیز ممکن است زمینه اختلاف قضایی را فراهم کند.
فروشنده نباید بدون وجود شرط معتبر تصور کند معامله خودبه‌خود از بین رفته است. گاهی قرارداد همچنان معتبر است و او فقط حق مطالبه اقساط را دارد.
خریدار نیز باید بداند نپرداختن یک قسط لزوماً باعث ازدست‌رفتن تمام مبالغ قبلی نمی‌شود. تکلیف پیش‌پرداخت و اقساط پرداخت‌شده باید در قرارداد تعیین شود.
خرید اقساطی سهام بورسی چه تفاوتی دارد؟
معاملات عادی سهام پذیرفته‌شده در بورس یا فرابورس باید از طریق کارگزاری و سازوکار رسمی بازار انجام شوند. توافق خصوصی با فروشنده برای دور زدن ثبت و تسویه رسمی معامله، جایگزین این فرایند نیست.اگر کارگزاری به مشتری اعتبار معاملاتی بدهد، رابطه میان مشتری و کارگزاری تابع قرارداد خرید اعتباری، میزان اعتبار، تضمین‌ها و مقررات بازار سرمایه است. این وضعیت با فروش اقساطی سهام یک شرکت خصوصی تفاوت دارد.
پیش از پذیرش اعتبار، نرخ هزینه، مهلت تسویه، حد اعتبار و اختیار کارگزاری در فروش دارایی‌های تضمینی را بررسی کنید.
قبل از امضای قرارداد، این هشدارها را جدی بگیرید
- فقط به گفته فروشنده درباره ارزش شرکت اعتماد نکنید.
- اساسنامه و دفتر ثبت سهام را بررسی کنید.
- بدهی‌ها و دعاوی مهم شرکت را نادیده نگیرید.
- زمان برخورداری از سود و حق رأی را مبهم نگذارید.
- چک یا سفته سفید امضا تحویل ندهید.
- مالیات و هزینه‌های انتقال را در قرارداد تعیین کنید.
پاسخ به سؤال‌هایی که ذهن شما را درگیر کرده است
- آیا قرارداد دستی خرید اقساطی سهام معتبر است؟
- آیا فروشنده می‌تواند سهام را تا پایان اقساط نزد خود نگه دارد؟
- آیا با برگشت یک قسط، قرارداد خودکار فسخ می‌شود؟
- آیا خرید اقساطی سهام بدون بررسی اساسنامه خطرناک است؟
جمع‌بندی نهایی
خرید اقساطی سهام ممکن است، اما اعتبار عملی آن به قرارداد دقیق و رعایت تشریفات انتقال وابسته است. تعداد سهام، قیمت، اقساط، زمان انتقال، سود، حق رأی، تضمین‌ها و آثار عدم پرداخت را صریح بنویسید.در شرکت سهامی خاص، اساسنامه و دفتر ثبت سهام را پیش از پرداخت بررسی کنید. برای سهام بورسی نیز فقط از مسیر رسمی بازار و کارگزاری مجاز اقدام کنید.
نکته طلایی: پیش از پرداخت پیش‌قسط، مطمئن شوید فروشنده مالک سهام است و انتقال آن با مانع اساسنامه‌ای روبه‌رو نیست.
این یادداشت جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی اختصاصی نیست.
داتیکا؛ همراه هوشمند حقوقی شما
خرید اقساطی سهام بدون قرارداد دقیق می‌تواند درباره مالکیت، سود و حق رأی اختلاف ایجاد کند. داتیکا، همراه هوشمند حقوقی شما، در بررسی قرارداد و تعهدات طرفین کنارتان است.ورود به وب‌اپ داتیکا